E-leren in Vlaanderen: enquête bij opleidingsverstrekkers uit de databank voor Vlaamse opleidingsincentives

De coronacrisis zet het belang van e-leren in de verf. Sommige opleidingsverstrekkers waren ook pre corona al vertrouwd met e-leren, maar voor andere is het volledig nieuw.

Om het beleid inzake e-leren verder vorm te geven, wilde het Departement Werk en Sociale Economie een zicht krijgen op de ervaringen en noden van opleidingsverstrekkers op dat vlak. E-leren omvat enerzijds online leren, wat staat voor afstandsleren dat volledig of bijna volledig online verloopt, en anderzijds blended leren, een combinatie van een face-to-face aanbod met een online component. In de loop van juni en juli 2020 werd een bevraging georganiseerd bij de opleidingsverstrekkers die geregistreerd staan in de Opleidingsdatabank voor Vlaamse Opleidingsincentives. De bevraging focuste op de ervaringen en noden voorafgaand aan en tijdens de coronacrisis, en op de toekomstplannen. Er werden 357 opleidingsverstrekkers aangeschreven, wat 124 bruikbare responses opleverde. Een relatief hoge responsgraad, die het belang aantoont dat de opleidingsverstrekkers hechten aan e-leren.

Hieronder vatten we de belangrijkste resultaten samen. Meer leest u in het volledige onderzoeksrapport.

E-leren: hoeveel opleidingen en welk aandeel van het totale opleidingsaanbod?

Meer dan de helft van de opleidingsverstrekkers bood voor de coronacrisis al e-opleidingen (online opleidingen en blended opleidingen) aan. Meestal ging het om een beperkt aantal, namelijk minder dan 10 opleidingen. Het gemiddeld aandeel e-opleidingen binnen het totaalaanbod was eerder beperkt, namelijk 15%.

Tijdens de coronacrisis deden nog meer opleidingsverstrekkers ervaring op met e-leren. Ruim 80% schakelde (een deel van) het aanbod om naar e-leren, of ontwikkelde een nieuw aanbod aan e-leren tijdens de coronacrisis. De omschakeling blijkt vaker het geval bij opleidingsverstrekkers die pre corona ook al aan e-leren deden. Vooral opleidingsverstrekkers uit de onderwijssector voerden een omschakeling of uitbreiding naar e-leren door voor een groot deel van hun aanbod, net als opleidingsverstrekkers die vooral langlopende opleidingen aanbieden. Het gemiddelde aandeel e-opleidingen binnen het totaalaanbod steeg naar 53% tijdens corona.

Bijna een vijfde van de opleidingsverstrekkers maakte geen omschakeling naar e-leren naar aanleiding van de coronacrisis. Redenen daarvoor zijn praktisch van aard (bv. gebrek aan IT-uitrusting), of hebben te maken met een gebrek aan (kennis bij het) personeel, de aard van de doelgroep of inhoudelijke problemen (bv. praktijkgerichte focus van de opleiding).

En er zijn ook plannen om e-leren in de toekomst uit te breiden, of – voor opleidingsverstrekkers die tot nu toe nog niet aan e-leren doen – voor het eerst in te voeren. Een uitbreiding van het online aanbod is waarschijnlijk volgens drie vierde van de bevraagden, en van het blended aanbod volgens ongeveer 88%. Vooral opleidingsverstrekkers die al vertrouwd zijn met e-leren, hebben plannen in die richting.

Hoe ziet e-leren eruit?

Doorgaans bestond e-leren tijdens de coronacrisis erin dat de lesgever op een specifiek tijdstip online les gaf, met mogelijkheid tot interactie met de lerenden (virtual classrooms). Ongeveer een vijfde van de opleidingsverstrekkers riep externe hulp in om de overgang naar of uitbreiding van e-leren te begeleiden. Maar, dat bleek minder het geval te zijn bij opleidingsverstrekkers uit de onderwijssector. Ruim de helft van de bevraagde opleidingsverstrekkers zette opleidingen specifiek gericht op kort- en middengeschoolden om naar een online aanbod. Het ging vooral om opleidingsverstrekkers die al ervaring hadden met e-leren pre corona.

Wordt gebruik gemaakt van een Learning Management System?

Van de opleidingsverstrekkers die voor de coronacrisis al e-leren aanboden, maakte het merendeel (65,7%) gebruik van een Learning Management System (LMS). Dat blijkt vooral zo te zijn bij opleidingsverstrekkers uit de onderwijssector, grote opleidingsverstrekkers met 1000 of meer lerenden, en opleidingsverstrekkers die hoofdzakelijk langlopende opleidingen aanbieden. LMS worden vooral ingezet voor het beheer van online cursussen, het beschikbaar maken van studiemateriaal, de opvolging van het leerproces, en de evaluatie en communicatie met lerenden. Ruim een derde van de opleidingsverstrekkers die voor de coronacrisis nog niet aan e-leren deed en nog geen LMS had, overweegt om in de toekomst een LMS aan te schaffen.

Hoeveel lerenden worden met e-leren bereikt?

Wat betreft het geschatte aandeel lerenden dat tijdens de coronacrisis bereikt werd via e-leren, zijn de meningen verdeeld. Slechts 14% stelt dat alle lerenden bereikt werden, terwijl ongeveer 1 op 4 schat dat hoogstens 20% van de lerenden bereikt werd via het aanbod aan e-leren. Ondernemingen/sectoren met eigen opleidingen schatten het aandeel lerenden dat ze bereikten, lager in, terwijl de opleidingsverstrekkers uit de onderwijssector dit net relatief hoger inschatten.

Ervaren knelpunten en voordelen van e-leren

De omschakeling naar of uitbreiding van het aanbod aan e-leren tijdens de coronacrisis, verliep niet zonder problemen. Opleidingsverstrekkers kregen te maken met moeilijkheden van praktische aard (64,2%), inzake de financiering/inkomsten (45,3%) en juridische belemmeringen (22,1%), naast andere problemen (67%). Ook de lerenden ondervonden problemen, zoals een gebrek aan IT-uitrusting en -vaardigheden. De lesgevers kwamen eveneens moeilijkheden tegen, zoals een gebrek aan geschikte infrastructuur en de grote tijdsinvestering om lesinhouden om te zetten.

Maar, ruim 85% van de opleidingsverstrekkers kon ook de voordelen ervaren van de omschakeling, zoals het bereiken van een ruimere doelgroep en de tijdswinst door het wegvallen van verplaatsingen. Volgens de meerderheid waren er bovendien ook voordelen voor de lerenden, eveneens in termen van tijdswinst, maar ook naar de interactie tussen lerenden en lesgevers toe. Lesgevers hebben vooral voordelen ondervonden op didactisch vlak, omdat e-leren onder meer differentiatie mogelijk maakt.

Nood aan steun

Opleidingsverstrekkers geven aan dat ze nood hebben aan ondersteuning door het beleid bij de toekomstige uitbreiding van het aanbod aan e-leren. De meest vermelde vorm van gewenste ondersteuning, is financiële (62,6%). Maar ook technische, didactische en ondersteuning in de vorm van samenwerking/netwerking worden door meer dan de helft van de respondenten vermeld. Een derde van de respondenten verwijst naar de nood aan praktische en juridische ondersteuning. Sommige opleidingsverstrekkers ervaren meer dan andere bepaalde noden. Zo zijn de juridische en praktische noden en behoefte aan samenwerking/netwerking meer uitgesproken bij opleidingsverstrekkers die pre corona al aan e-leren deden.

Aanbevelingen

Op basis van de resultaten van de bevraging, kunnen aanbevelingen geformuleerd worden om het beleid inzake e-leren verder vorm te geven. Deze aanbevelingen richten zich op vier groepen: opleidingsverstrekkers, lerenden, lesgevers en het systeem. Opleidingsverstrekkers dienen een betere en meer uitgebreide technische infrastructuur, kennis en know-how te hebben, en dienen daarbij ook ondersteund te worden. Lerenden dienen hun weg te vinden tot het digitale aanbod. Dat kan door hen ondersteuning te bieden om toegang te krijgen tot het digitale aanbod, zowel qua infrastructuur als digitale vaardigheden. Ook dienen ze gemotiveerd en gestimuleerd te worden om aan e-leren te doen. De lesgevers, die het online en blended aanbod overbrengen naar de lerenden, dienen opgeleid en ondersteund te worden bij de ontwikkeling van hun digitale en technische vaardigheden, en kennis over e-leren meer in het algemeen. Ze dienen ook over de geschikte infrastructuur te beschikken en gemotiveerd te worden om in te zetten op e-leren. Tot slot zijn er een aantal aanbevelingen te formuleren gericht op het systeem van e-leren meer in het algemeen, zoals inzetten op sensibilisering, dichten van de digitale kloof en stimuleren van het delen van inhouden en goede praktijken.

Meer weten?

Lees hier het volledige rapport of download het via onderstaande link.

rapport e-leren

- rapport_e-leren_2020.pdf
0.85 MB

Was deze informatie nuttig?

Bedankt voor uw feedback!